Het kan zijn dat je een relevante opleiding hebt afgerond en werkt als ruimtelijk ontwerper, maar niet voldoet aan de vereisten voor het voeren van een beschermde titel als interieurarchitect, architect, tuin- en landschapsarchitect of stedenbouwkundige. Wat kun je doen om alsnog voor registratie onder een beschermde titel in aanmerking te komen?

Voor wie is het staatsexamen?

Er zijn verschillende routes naar een beschermde titel als interieurarchitect, architect, tuin- en landschapsarchitect of stedenbouwkundige. Eén daarvan is het staatsexamen. Deze route is bedoeld voor ervaren ruimtelijk ontwerpers – met minimaal zeven jaar werkervaring binnen de discipline waarvoor zij registratie aanvragen – die niet via een reguliere route voor inschrijving in het Architectenregister in aanmerking komen.

Ook dit jaar vond bij het Architectenregister op kantoor de ontwerpopgave plaats, een belangrijk onderdeel van het staatsexamen. Zestien kandidaten uit de vier disciplines werkten hierbij aan een actuele ruimtelijke opgave in Den Haag Zuidwest.

Hoe is het staatsexamen opgebouwd?

Het staatsexamen bestaat uit twee onderdelen. In het eerste deel beoordeelt de examencommissie of een kandidaat beschikt over voldoende vormgevend vermogen en relevante ervaring. Dit gebeurt tijdens een portfoliogesprek, waarin drie tot vijf gerealiseerde projecten worden besproken. Het tweede deel bestaat uit een scriptie, een ontwerpopgave en een eindgesprek met de examencommissie. Pas na succesvolle afronding van alle onderdelen kan een kandidaat voor registratie in aanmerking komen.

De ontwerpopgave in de praktijk

De ontwerpopgave wordt gedurende acht werkdagen uitgevoerd op het kantoor van het Architectenregister in Den Haag. Kandidaten werken individueel aan een door de examencommissie opgestelde ontwerpopgave op academisch niveau. Gedurende deze periode werken alle kandidaten onder dezelfde omstandigheden en binnen hetzelfde tijdsbestek aan hun opdracht.

Dit jaar stond voor alle disciplines hetzelfde gebied centraal: Den Haag Zuidwest. Op de eerste dag ontvingen de kandidaten een gezamenlijke introductie van de ontwerpopgave door leden van de examencommissie. Daarbij kwamen de geschiedenis, ontwikkeling en actuele uitdagingen van het gebied aan bod. Vervolgens bezochten de kandidaten per discipline het gebied per fiets om de locatie zelf te ervaren.

Na deze verkenning gingen de kandidaten individueel aan de slag met hun ontwerp. Ze werken aan een visie, strategie en ruimtelijke uitwerking van de opgave. Uiteindelijk vertalen zij hun ontwerp naar maximaal vijf A0-panelen met onder meer plattegronden, schema's, doorsneden en visualisaties.

Om gelijke omstandigheden voor alle kandidaten te waarborgen, wordt dagelijks een tussenresultaat ingeleverd in een digitale omgeving. De opdracht wordt uitgevoerd tijdens kantooruren.

Van ontwerp naar eindgesprek

Na afronding van de ontwerpopgave bereiden kandidaten zich voor op het eindgesprek met de examencommissie. Hiervoor schrijven zij een plantoelichting waarin zij hun ontwerpkeuzes toelichten en onderbouwen.

Naast de kwaliteit van het ontwerp wordt daarbij gekeken naar kennis van het vakgebied, onderzoekend vermogen, inzicht in maatschappelijke vraagstukken en het vermogen om ontwerp, theorie en praktijk met elkaar te verbinden.

Een route naar registratie

Het staatsexamen is één van de routes naar registratie onder een beschermde titel. Met het examen geeft het Architectenregister invulling aan zijn wettelijke taak om alternatieve routes naar registratie te coördineren en uit te voeren.

Registratie onder een beschermde titel heeft niet alleen waarde in Nederland. Ook internationaal vormt registratie een belangrijk bewijs van vakbekwaamheid en professionaliteit. De beschermde titels zijn verankerd in Europese regelgeving voor beroepskwalificaties en kunnen daarmee bijdragen aan de erkenning van Nederlandse ruimtelijk ontwerpers in het buitenland.

Meer weten

Meer weten over het staatsexamen en de voorwaarden voor deelname?